Nəşrlər

Tanrı: fəlsəfəsi arqumentlər

Hörmətli oxucumuz, “Aqora Fəlsəfə Akademiyası”nın ilk məhsulunu sizə təqdim edirik: “Tanrı varmı?” – sualı fəlsəfənin ən fundamental və ən aktual suallarındandır. Bu sual əsrlər boyu filosofları düşündürüb; hər dəfə də onları yeni sübutlar kəşf etməyə sövq edib. Müasir dövrdə də ...
Yazılar

Hafizə – bilik qaynağı kimi

Bizim bir çox inam və biliklərimiz hafizəmizdə[1] qorunub saxlanılan şeylərlə əlaqəlidir: şəxslərin, məkanların adları, başqalarının çöhrəsi, riyazi tənliklər, məntiqi qaydalar, yaxın və ya uzaq keçmişdə baş verən hadisələr, hətta həyatınımızın müəyyən bir dövründə yaşadığımız sevinc və ya kədərlərimiz, daxili hallarımız ...
Yazılar

Özünüdərk haqqında bir baxış

Hamımız özünüdərk haqda nələrsə eşitmişik, nələrsə oxumuşuq və nələrisə bilirik. Təkcə bununla bitmir, özünüdərk, özünütanıma kimi təlimləri ən ali təlimlər sırasında, bəzən bunların başında gələn həqiqət kimi qəbul edirik. Düşüncə tarixinin hər səhifəsində “özünütanıma”, “özünüdərk”, “özünəqayıdış” kimi ifadələrlə rastlaşırıq. Dinlərdən, ...
Yazılar

Okkam ülgücü haqqında

“Okkam ülgücü”nə çox vaxt bir arqument kimi istinad edilir və Okkamlı Vilyama nisbət verilir. Okkam ülgücü adətən belə ifadə olunur: “zərurət olmadıqca varlıqların sayı artırılmamalıdır”. Okkam ülgücü bəzən belə şərh olunur ki, əgər iki nəzəriyyə arasında seçim etməli olsaq, o ...
Yazılar

Çəlləkdəki beyin arqumenti

Giriş 20-ci əsrdə texnologiyanın, habelə elektronika və kompüter elmlərinin inkişafı nəticəsində insanın qarşısına belə bir sual qoyuldu: zehnimizin kənar şəxs tərəfindən kontrol edildiyi kompüter kimi olmadığı ehtimalını necə inkar etmək olar? Ola bilsin ki, həmin şəxs istədiyini bizə təlqin edir, ...
Yazılar

Filosofla müzakirəm: azad iradə varmı?

Qarşınızdakı bu kiçik dialoq mənim bir müddət öncə analitik fəlsəfə ənənəsinə mənsub olan bir filosofa “azad iradə” mövzusunda ünvanladığım fəlsəfi suallarımdır. Bu sual-cavabı olduğu kimi tərcümə edib, sizə təqdim edirəm:    Mən: Azad iradə ilə bağlı şəxsi görüşünüz mənim üçün ...
Yazılar

Paradokslar, yaranma səbəbləri və həlləri

Paradoks ziddiyyət deməkdir. İki fikir ayrılıqda doğru ola, lakin bir araya gəldikləri zaman ziddiyət yarada bilər. Ziddiyyət cümlə üzərində mümkün görünsə də, xarici aləmdə var ola bilməz, yəni obyektiv gerçəklikdə iki zidd bir araya gələ bilməz. Misal üçün, “üçbucaqlı kvadrat” ...
Yazılar

Molla Sədra: predikativ varlıq

1. Giriş “Mən bilirəm” dedikdə başa düşürük ki, “mən”i məndən kənar ifadə edən bir şeydən danışırıq; hər hansı bir şeyi bildiyimizi, hər hansı bir informasiyaya sahib olduğumuzu ifadə edirik. Bir çox analitik və sintetik cümlələrdə[1]  bu şeyi müşahidə etmək olur: ...
Yazılar

Səfsətə nədir və neçə növdür?

Məntiq elminin əsas hədəfi düşünərkən zehni yanlış düşünməkdən qorumaqdır. İnsan potensial olaraq məntiqli düşünmək və qərar vermək qabiliyyətinə malik olsa da, düşünərkən müxtəlif xətalara yol verə bilir. Təfəkkür prosesində ortaya çıxan xətalara “məntiqi xətalar” deyilir. Bəzən insan bu xətalardan xəbərsiz ...
Yazılar

Tanrının varlığı haqda ontoloji arqument

1. Tanrının böyüklüyü İbrahimi dinlər kontekstində Tanrı kamil bir varlıq kimi başa düşülür. Yəni o, hər şeyə qadir olan, hər şeyi bilən, tamamilə xeyirxah, kainatın yaradıcısı və özü-özlüyündə var olandır. O həmçinin onu sadəcə kamil deyil, həm də mövcud olan ...